در حالي که امروز تعداد گوشي هاي تلفن همراه به بيش از 5/2 ميليارد دستگاه رسيده و همچنان هم در حال توليد و افزايش است، گوشي هاي بازيافت شده نقش مهمي در توسعه ارتباطات بي سيم در کشورهاي توسعه نيافته پيدا کرده اند. در حال حاضر تقريباً 80 درصد از جمعيت 5/6 ميليارد نفري جهان تحت پوشش شبکه هاي تلفن همراه هستند. اين پوشش گسترده تلفن همراه در کنار آموزش و مراقبت هاي پزشکي به رشد اقتصادي کشورها کمک مي کند.
از سوي ديگر هر چند که بيشتر گوشي هاي تلفن همراه در ايالات متحده روانه سطل هاي زباله مي شوند يا در کشوي کمد خانه ها جاي مي گيرند، اما تعداد زيادي از آنها نيز بازيافت شده و به شکلي درمي آيند تا گمان شود تا به حال استفاده نشده است و به کشورهاي اکراين، ايران، جامائيکا، کنيا و يمن ارسال مي شود.
بيشتر اين گوشي ها را شرکت امريکايي «Recellular» بازيافت و به وسيله واسطه ها به ديگر کشورها ارسال مي کند. اين شرکت هفته اي 75 هزار دستگاه گوشي تلفن همراه را دريافت (بيشترش را بنيادهاي خيريه اهدا مي کنند) و بيش از نيمي از آنها را براي ارائه در کشورهاي توسعه نيافته، تميز و تعمير مي کند. ديگر گوشي ها هم براي استفاده از قطعات و مواد خام گران قيمت خود مجدداً چرخه بازيافت را طي مي کنند.
شرکت Recellular در واقع با استفاده از يک کالاي بدون کاربرد (گوشي تلفن همراه دست دوم) هم به نفع خود عمل مي کند و هم به نفع ديگران، اما هدف اصلي خود را درآمدزايي و حفظ محيط زيست، بيان کرده است.
مايکل نيومن معاون اين شرکت مي گويد؛ ايجاد کسب و کار و همچنين عرضه خدمات مفيد و استفاده مهم از کالايي مانند گوشي تلفن همراه براي ما يک موفقيت بزرگ محسوب مي شود. بر اساس اعلام اتحاديه بين المللي ارتباطات راه دور در سال 1991 در حدود 17 ميليون مشترک تلفن همراه در سراسر جهان وجود داشت، در حالي که اين رقم در اواخر سال 2005 ميلادي به 14/2 ميليارد نفر رسيد و از رقم 27/1 ميليارد نفر مشترک خطوط ثابت تلفن پيشي گرفت.
مايکل نيومن مي گويد؛ ارتباطات بي سيم در همه جا به ويژه ايالات متحده، اروپاي غربي و چند کشور آسيايي از جمله ژاپن و کره جنوبي به شدت گسترش يافته است و مرحله بعدي هم رشد سريع توليد گوشي هاي تلفن همراه با فناوري سطح بالا در جهان است.
در قاره آفريقا تعداد مشترکان تلفن همراه طي 5 سال گذشته، بيش از 20 برابر شده و از 58/3 ميليون نفر در سال 2000 به 76 ميليون نفر در سال 2005 رسيده است. در ايالات متحده به طور متوسط هر 18 دقيقه، يکي از مشترکان تلفن همراه، گوشي خود را با يک مدل جديدتر و پيشرفته تر عوض مي کند. حال آنکه همان گوشي قديم نيز به خوبي کار مي کند و به اين ترتيب به چرخه بازيافت وارد مي شود.
اين در حالي است که همه ساله ميليون ها گوشي تلفن همراه راهي سطل زباله شده يا در خانه ها رها مي شود. زيرا مردم نمي دانند از گوشي هاي کهنه خود چگونه استفاده کنند، به همين دليل هم بسياري از افراد با رغبت گوشي هاي تلفن همراه خود را به بنيادهاي خيريه تحويل مي دهند. پيتر ماسکانل رئيس انجمن بين المللي بازيافت کنندگان تجهيزات الکترونيکي در اين زمينه مي گويد؛ آگاهي شرکت هاي توليدکننده نسبت به مسووليت خود در برابر افزايش تجهيزات الکترونيکي از کار افتاده و بازيافت آنها نسبت به گذشته بيشتر شده است.
از سوي ديگر قوانين بازيافت اجباري تجهيزات الکترونيکي که هم به نفع محيط زيست و هم به نفع مردم است، در ايالت هايي مانند کاليفرنيا به رشد صنعت بازيافت کمک شاياني کرده است. در حدود 53 درصد از گوشي هاي قديمي تلفن همراه که مجدداً در ايالات متحده به فروش مي رسد در شرکت Recellular بازيافت مي شود. اين شرکت در سال 2006 ميلادي بيش از 40 ميليون دلار درآمد کسب کرد که پيش بيني مي شود با توجه به توسعه صنعت بازيافت در اين زمينه در سال 2007 درآمدهاي اين شرکت به 60 ميليون دلار برسد.
بنيادهاي خيريه نيز بابت هر گوشي اهدايي، بسته به ارزش آنها بين 5 تا 10 دلار از شرکت هاي بازيافت هزينه دريافت مي کنند. در شرکت هاي بازيافت، گوشي ها جداسازي و آزمايش مي شوند و پس از تعمير براي فروش دوباره در ديگر کشورها بسته بندي و ارسال مي شوند. شرکت Recellular در حدود 500 نوع گوشي تلفن همراه را بازيافت مي کند. ضمن اينکه حدود 65 درصد از گوشي هاي اهدايي مردم قابل استفاده مجدد هستند و بقيه براي استفاده از قطعات يدکي به شرکت هاي توليدکننده تجهيزات الکترونيکي فروخته مي شوند. قيمت عمده فروشي گوشي هاي بازيافتي کمتر از 20 دلار است که خرده فروشان و واسطه ها آن را به قيمت 40 دلار به مردم مي فروشند، تقريباً بيش از 60 درصد گوشي هاي بازيافتي فروخته شده به عمده فروشان به دست مصرف کنندگان خارج از ايالات متحده يعني مردم کشورهاي توسعه نيافته مي رسد. جالب اينکه بيش از يک چهارم گوشي هاي بازيافتي تلفن همراه در جهان متعلق به شرکت Recellular است. از طرف ديگر در بسياري از کشورهاي در حال توسعه قيمت گوشي هاي دست اول گران است و در برخي کشورها هم گوشي هاي تلفن همراه ساخت چين را به عنوان مارک اصلي به مردم عرضه مي کنند. در ايالات متحده شرکت هاي عرضه کننده خدمات تلفن همراه، گوشي هاي خود را با تخفيف بالا عرضه مي کنند و در عوض از محل قراردادهاي خدمات تلفن يا مکالمات تلفني اندکي از هزينه هاي خود را جبران مي کنند. ولي در ديگر نقاط جهان متاسفانه مشتريان کل قيمت گوشي تلفن همراه را مي پردازند و سپس به طور جداگانه براي دريافت خدمات تلفن همراه نيز هزينه پرداخت مي کنند. با وجود اينکه شرکت هاي بزرگ توليدکننده تلفن همراه در جهان، بيشترين تلاش خود را صرف تهيه گوشي هاي پيشرفته و گران قيمت مي کنند، اما در زمينه گوشي هاي ارزان قيمت (گوشي هاي کمتر از 60 دلار) رقابت شديدي وجود دارد. با اين وجود گوشي هاي بازيافتي حداکثر 7 درصد کل بازار تلفن همراه را به خود اختصاص مي دهند. اما همين نقش کوچک هم در جلوگيري از افزايش قيمت ها موثر است و به گسترش و توسعه ارتباطات بي سيم کمک مي کند.
موسسه «Mareh of Dimes» که در ايالت نيوجرسي در زمينه پيشگيري از نقايص اصلي ارتباطات به تحقيق و آموزش مي پردازد يک نمونه ديگر در اين زمينه است. اين موسسه چند سال قبل براي راه اندازي برنامه اهداي گوشي تلفن همراه به سراغ شرکت Recellular رفت و در حال حاضر اين همکاري ساليانه 160 هزار دلار براي اين موسسه درآمد ايجاد کرده است.
در کشور کانادا نيز انجمن «فوت بنکس» چندين سال است که برنامه جمع آوري گوشي هاي تلفن همراه را به اجرا درمي آورد و با شرکت هاي امريکايي که در زمينه بازيافت وسايل الکترونيکي فعالند، همکاري مي کند. اين انجمن کانادايي فعاليت خود را از سال 2003 ميلادي آغاز کرد و به طور متوسط ساليانه 150 هزار گوشي تلفن همراه بازيافت مي کند. در مجموع مي توان گفت بازيافت تلفن همراه نه تنها موجب توسعه ارتباطات در کشورهاي در حال توسعه مي شود، بلکه مزاياي اقتصادي کلاني را هم براي شرکت هاي بازيافت صنعتي ايجاد مي کند که هم اکنون در حال گسترش هستند.
