محيط زيست هديه و موهبت الهي است كه حفاظت از آن نخستين وظيفه بشر و شايد مهمترين رسالت انسان باشد. محيط زيست سالم نه‌تنها به سلامت انسان كمك مي‌كند، بلكه امكان بهره‌برداري مناسب از مواهب الهي مستتر در آن براي رفع نيازهاي بشري را فراهم مي‌سازد و از اين رو حفاظت از محيط زيست از اهميت ويژه‌اي برخوردار است.اما بشر با فعاليت‌هاي اقتصادي كه با هدف كسب سود دنبال آن است، همواره نسبت به حفظ محيط زيست بي‌اعتنا بوده، تا جايي كه امروزه آلودگي زيست محيطي به يكي از بلاياي بشر تبديل شده است. هيچ موجودي در كره زمين به اندازة انسان به محيط زيست لطمه نمي‌زند. فعاليت‌هاي اقتصادي سرمنشأ آلودگي‌هاي زيست محيطي است كه امروزه با اعتراض و انتقاد گروه‌هاي حامي محيط زيست در گوشه و كنار جهان مواجه شده است. فعاليت‌هاي توليدي به شيوه‌هاي گوناگون (انتقال پساب‌هاي صنعتي به رودخانه‌ها و درياها،‌حركت خودروها، دفع ضايعات مصرفي و...) به محيط زيست صدمه مي‌زند، اما بخشي از اين لطمات با سرمايه‌گذاري‌هاي مناسب و ضروري، قابل پيشگيري است.

بهينه‌سازي مصرف انرژي‌هاي فسيلي، ايجاد سيستم‌هاي جمع‌آوري و دفع بهداشتي فاضلاب و راه‌اندازي صنايع بازيافت، از شيوه‌هاي متداول در جهان براي جلوگيري از آلودگي محيط زيست و  استفادة اقتصادي از پس‌مانده‌ها مي‌باشد.

با نگاهي گذرا به زندگي روزمره خود متوجه مي‌شويم كه روزانه چقدر زباله به محيط زيست خود تحويل مي‌دهيم. از شيشه‌ها و پلاستيك‌هاي شير مصرفي صبحگاهي گرفته تا كاغذهايي كه به روش‌هاي گوناگون (براي خواندن و نوشتن يا بسته‌بندي كالاهايي كه خريداري مي‌كنيم) مورد استفاده قرار داده و سپس به سطل زباله مي‌ريزيم، همه از محصولات قابل بازيافت مي‌باشند.

سالانه ميلياردها دلار در سراسر جهان صرف توليد كاغذ، شيشه، پلاستيك، قوطي‌هاي فلزي و... مي‌شود كه با يك بار مصرف آنها به زباله تبديل شده و دور ريخته مي‌شوند. ميلياردها دلار نيز صرف جمع‌آوري و از بين بردن اين زباله‌ها مي‌شود كه در هر صورت ضايعاتي را به محيط زيست وارد مي‌كند.

اما اكثر اين مواد قابل بازيافت مي‌باشند و با سرمايه‌گذاري مناسب براي بازيافت آنها، نه‌تنها مي‌توان از خسارات بيشتر به محيط زيست و آلوده‌سازي آن جلوگيري كرد، بلكه ميزان نياز انسان به مواد اوليه (چوب و الوار جنگل‌ها، منابع فلزي و غيرفلزي زيرزميني و...) و برداشت از ذخاير طبيعي و معدني را كاهش داده و بقاي آنها براي نسل‌هاي بعدي را تضمين خواهد كرد.

اما بشريت نسبت به آسيب‌هاي جدي كه به محيط زيست وارد مي‌سازد كه در نهايت گريبان سلامت خود، خانواده و نسل‌هاي بعدي‌اش را خواهد گرفت، كمابيش بي‌تفاوت است. ميزان آسيب‌پذيري محيط زيست در كشورهاي مختلف، متفاوت است. آلودگي‌هاي ناشي از مصرف بالاي فرآورده‌هاي نفتي در كشورهاي صنعتي، با وجود مطالعات، سرمايه‌گذاري‌ها و تلاش‌هاي انجام شده در اين زمينه،‌بيش از كشورهاي در حال توسعه است. در همين حال آلودگي‌هاي زيست محيطي ناشي از دفن نامناسب ضايعات صنعتي و نيز برداشت غيرمجاز از جنگل‌ها و مراتع در كشورهاي در حال توسعه بيش از كشورهاي صنعتي است.

انسان به هوا و غذاي سالم و محيط پاك براي زندگي، نياز مبرم دارد. بسياري از بيماري‌هاي همه‌گير، ناشي از آلودگي‌هاي زيست محيطي است كه اغلب كمتر مورد توجه مردم مي‌باشد. زمين، هوا و آب آلوده، محصول آلوده و ناسالم عرضه مي‌كند و انسان با مصرف مواد غذايي آلوده، بيمار خواهد شد و لاجرم مي‌بايست هزينه‌هاي سنگين‌تر بهداشتي – درماني را تقبل نمايد.

با توجه به خسارت‌هاي بي‌شمار آلودگي‌هاي زيست محيطي، هر گونه سرمايه‌گذاري براي پاك‌سازي محيط زيست، به كاهش هزينه‌هاي بهداشتي – درماني و... خواهد انجاميد و به عبارتي اين نوع سرمايه‌گذاري‌ها از نوع سرمايه‌گذاري‌هاي داراي بازده اقتصادي كوتاه و بلندمدت است.

مصرف سرانه كاغذ يكي از شاخص‌هاي توسعه اقتصادي تلقي مي‌شود. با وجود گسترش رايانه‌هاي شخصي در سراسر جهان كه خود مي‌تواند بر مصرف كاغذ اثر بسزايي داشته باشد، اما هنوز ميزان مصرف كاغذ يكي از معيارهاي عمده ارزيابي توسعه اقتصادي جوامع تلقي مي‌گردد. در كشورهاي در حال توسعه كه رايانه‌ها هنوز جايگاه اصلي خود را در مناسبات بشري و فرهنگ عمومي پيدا نكرده و ميزان دسترسي مردم به آن هنوز با كشورهاي پيشرفته فاصله زيادي دارد، مصرف كاغذ از ابعاد گوناگون حايز اهميت است. اما براي توليد كاغذ با هر هدف مصرفي، سالانه مي‌بايست ميليون‌ها درخت در جنگل‌ها قلع و قمع شود. سطح پوشش جنگلي در بسياري از كشورهاي در حال توسعه در دو دهه اخير به شدت كاهش يافته و اين در حالي است كه به عقيدة بسياري از كارشناسان، «جنگل ريه زمين» تلقي شده و نقش كليدي در پاك‌سازي هوا، جلوگيري از بروز سيلاب‌ها و حفاظت خاك دارد.

براي توليد يك تن كاغذ تقريباً بايد 15 تا 17 اصله درخت را قطع نمود.

 فرار از اين معضل اجتناب‌ناپذير است، اما در سال‌هاي اخير به دليل كمبود منابع طبيعي و جلوگيري از اثرات تخريب محيط‌زيست، بازيافت كاغذ از كاغذهاي باطله، مورد توجه قرار گرفته است.

در واقع تفكر بازيافت كاغذ با اهداف كلي مثل جلوگيري از غارت بي رويه منابع طبيعي، كاهش در مصرف انرژي و تقليل ميزان زباله  براي كاهش هزينه‌هاي دفع و تغيير الگوي مصرف به وجود آمد. با توجه به اين كه كاغذ ماده‌اي فاسد شدني نيست، بهترين روش جمع‌آوري آن، از درب منازل ، اداره‌ها و مدارس قبل از مخلوط شدن با بقيه پسماندها است. امروزه در كشورهايي همچون هلند، سوئيس و ژاپن بيش از 50درصد كاغذهاي مصرفي مورد بازيافت قرار مي‌گيرد.

بازيافت كاغذ داراي ابعاد مختلفي است كه از مهمترين ابعاد آن بعد اقتصادي است. شكي نيست كه با جداسازي زباله‌هاي كاغذ و وارد ساختن مجدد آن در چرخه توليد مي‌توان از آن به عنوان يك ماده خام در توليد كالاهاي جديد مصرفي استفاده كرد.

بر طبق آمار سال 1382 هر شهروند تهراني به طور متوسط سالانه 13كيلوگرم كاغذ مصرف مي‌ كند كه بيش از نيمي از كاغذهاي مصرف شده در سطل‌هاي زباله ريخته و يا با زباله‌هاي شهري مخلوط مي‌شوند كه غيرقابل تفكيك و  بازيافت هستند و در نتيجه سرمايه كلاني از اين راه به هدر مي‌رود. از طرفي واردات سالانه كاغذ، بر اقتصاد شهري لطمه‌اي جبران‌ناپذير وارد خواهد كرد كه مي‌توان با بازيافت از واردات بي‌رويه به داخل كشور جلوگيري كرد، از طرفي چون  بازيافت برنامه‌اي مقرون به صرفه است، نسبت به دفن يا سوزاندن زباله هزينه كمتري را به شهرداري‌ها تحميل مي‌كند.

با افزايش هزينه دفن به علت محدوديت‌ مقررات موجود و كاهش بودجه شهرها به دليل هزينه‌ سنگين آشغال‌سوزها و تكنولوژي‌هاي كنترل آلودگي هوا، تمايل به بازيافت بدون چون و چرا در آينده افزايش پيدا خواهد كرد.از بعد زيست محيطي بازيافت كاغذ نيز اهميت فراوان دارد، كاغذهاي مورد مصرف از چوب درختان قطع شده به دست مي‌آيد، برداشت روزافزون از درختان اين منابع حياتي اكوسيستم، نابودي جنگل‌ها را به دنبال خواهد داشت، بازيافت و توليد از كاغذهاي باطله به جاي چوب نه تنها سبب حفظ جنگل‌ها مي‌شود، بلكه انرژي مورد نياز را براي توليد يك تن كاغذ به سه چهارم تقليل مي‌دهد.

 از سوي ديگر با جمع‌آوري و بازيافت كاغذ توسط دانش‌آموزان در مدارس و كارمندان در ادارات مي‌توان روحيه مسئوليت‌پذيري و صرفه‌جويي را تقويت كرد، متأسفانه اكثر مردم كشور ما نمي‌دانند كه همه پسماندها دورريختني نيستند. از طرفي به دليل اهميت زباله‌ها كه به طلاي كثيف معروف شده با جمع‌آوري اصولي آن مي‌توان باعث تغيير الگوي مصرف در جامعه شد. آموزش و آگاه سازي مردم از اين طرح با كمك تمامي نهادهاي فرهنگي نظير صدا و سيما،  آموزش تفكيك از مبدأ با قراردادن سطل‌هاي چند قسمتي و  در اختيار كيسه‌هاي زباله رايگان به شهروندان، جمع‌آوري زباله كاغذ2 بار در هفته‌ و حتي خريدن كاغذها از مردم توسط غرفه‌هاي ويژه خريد، استخدام مهندسين بهداشت محيط در مناطق بازيافت و شهرداري براي نظارت به خصوص در مدارس، كارخانجات، ادارات كه منبع اصلي مصرف زباله كاغذ هستند وگسترش كارخانجات بازيافت كاغذ و حمايت از آنها، راهكارهايي است كه مي توان  براي دست يابي به بازيافت كاغذ پيش گرفت.

منبع: همشهري آنلاين

 جداسازي
براي بازيافت موفق نياز به بازيابي تميز كاغذ مي‌باشد. پس شما بايد كاغذهاي خود را دور از آلودگي‌هايي مثل غذا، پلاستيك، فلزات و ديگر زباله ها، كه بازيافت كاغذ را مشكل مي كند نگهداري كنيد. كاغذهاي آلوده كه قابل بازيافت نمي‌باشند بايد به كود تبديل شوند يا براي توليد انرژي سوزانده شوند يا در زير خاك دفن شوند. مركز بازيافت معمولا از مصرف كنندگان تقاضا مي كند كه كاغذهاي خود را بر حسب درجه يا نوع كاغذ جدا كنند. مركز بازيافت شهر مي تواند به شما بگويد كه چگونه اين نوع و درجه در جامعه شما تعريف مي‌شود.

جمع آوري و حمل كردن
شما ممكن است كاغذهاي جداشده خود را به مركز بازيافت محل خود تحويل دهيد يا در Recycle bin (سطل هاي بزرگي كه به منظور بازيافت در سطح شهرها تعبيه شده‌اند) بريزيد. اغلب فروشندگان كاغذ يا مركز بازيافت كاغذهايي كه شما در منزل جداسازي كرده‌ايد را جمع آوري مي كنند. در مركز بازيافت، كاغذهاي جمع آوري شده در بسته هاي تنگي پيچيده مي شوند و از آنجا به كارخانه هاي كاغذسازي فرستاده مي شوند كه در آنجا به كاغذهاي جديد تبديل مي شوند.

انبارداري و ذخيره‌سازي
كارگران كارخانه كاغذسازي، كاميون حاوي كاغذها را تخليه كرده و آن ها را به داخل انبار مي فرستند و تا زمان لازم كاغذها در آنجا مي مانندو درجات مختلفي از كاغذ مثل روزنامه ها يا جعبه ها به طور جداگانه نگهداري مي شوند؛ براي اينكه در كارخانه كاغذسازي درجات مختلفي از كاغذ را براي توليد انواع مختلف محصولات استفاده مي شود. هنگامي كه كارخانه آماده استفاده از كاغذ شد، كاغذها توسط ماشين ها باربري چنگك دار (Forklift) از انبار به نوار نقاله هاي بزرگي برده مي شوند.

چه چيزي مي توان از كاغذهاي بازيابي شده به دست آورد؟

^{فرآورده های حاصل از کاغذ باطله باید بتوانند در سطح ملی و بین المللی با فرآورده های حاصل از خمیر دست اول رقابت کنند . ممکن است در ابتدا این ادعا دست نیافتنی به نظر برسد. تفاوتهای بین خمیر دست اول و خمیر بازیافتی واضح بنظر می رسد . البته از آنجا که 33 درصد الیاف مورد استفاده در جهان بازیافتی است، رفع مشکلات با موفقیت زیاد همراه خواهد بود. تولید بعضی از فرآورده ها ( از قبیل لایه کنگره ای مقوا – لاینر ) ، مبتنی بر کاغذهای باطله است.}

^{تولید این نوع فرآورده ها از الیاف بازیافتی بسیار اقتصادی و رضایتبخش است. بعنوان مثال ، در تولید کاغذ روزنامه ، خواص مطلوبی از قبیل ضخامت کم ، چگالی زیاد و تا خوری خوب ، ناشی از بکارگیری کاغذ باطله است. خواص کاغذهای باطله ، همانند هر ماده خام دیگری ، اهمیت زیادی دارد و بر کیفیت محصول حاصل و شرایط فرآورش محصول تاثیر می گذارد .}

^{خواص کاغذ حاصل از بازیافت تابع سیستم جمع آوری و دسته بندی کاغذهای باطله است. نوع خمیر کاغذ اولیه بر بازیافت و خواص کاغذ بازیافتی حاصل تاثیر زیادی دارد.}